Zawór bezpieczeństwa w sprężarce nie powinien stale syczeć ani regularnie upuszczać powietrza podczas normalnej pracy. Krótki syk po wyłączeniu kompresora może być normalnym działaniem odprężnika presostatu, a nie samego zaworu bezpieczeństwa. Stałe syczenie, otwieranie zaworu podczas nabijania albo wyrzucanie powietrza przy zbyt wysokim ciśnieniu wymaga już diagnostyki.
Najpierw trzeba ustalić, skąd dokładnie ucieka powietrze: z zaworu bezpieczeństwa na zbiorniku, z okolicy presostatu, z odprężnika czy z połączeń przy zaworze zwrotnym. To są różne objawy. Zaworu bezpieczeństwa nie wolno zaślepiać, dociskać ani regulować „na oko”, bo jest elementem zabezpieczającym zbiornik i użytkownika.
Zawór bezpieczeństwa sprężarki – objawy i pierwsza diagnostyka
| Objaw | Możliwa przyczyna | Co sprawdzić bez ingerencji w zabezpieczenie? |
|---|---|---|
| Krótki syk po wyłączeniu sprężarki | normalna praca odprężnika presostatu | czy syk ustaje po kilku sekundach i czy ciśnienie w zbiorniku nie spada |
| Ciągły syk z okolicy presostatu po zatrzymaniu | cofanie powietrza przez zawór zwrotny albo nieszczelny odprężnik | czy ciśnienie w zbiorniku spada po wyłączeniu kompresora |
| Zawór bezpieczeństwa wybija podczas nabijania | presostat nie odcina sprężarki albo ciśnienie rośnie za wysoko | wskazanie manometru i moment, w którym silnik powinien się wyłączyć |
| Zawór bezpieczeństwa syczy przy normalnym ciśnieniu | zabrudzony, zużyty albo nieszczelny zawór | czy syczenie występuje wyraźnie poniżej ciśnienia otwarcia zaworu |
| Sprężarka nie wyłącza się i ciśnienie dalej rośnie | awaria presostatu albo układu sterowania | natychmiast przerwać pracę i nie testować dalej pod ciśnieniem |
| Po serwisie zaczęło stale syczeć | brud, nieszczelność połączenia albo źle działający zawór zwrotny | co było ostatnio rozłączane, wymieniane lub czyszczone |
| Manometr pokazuje inną wartość niż oczekiwano | błędny odczyt, uszkodzony manometr albo pomyłka w jednostkach | zakres manometru, jednostkę odczytu i stan wskaźnika |
Przy sprawdzaniu ciśnienia warto upewnić się, w jakich jednostkach pracuje manometr i dokumentacja urządzenia. Bar, MPa i Pa nie oznaczają tego samego zakresu liczbowego, więc przy porównywaniu wartości pomocne są jednostki ciśnienia przeliczone bez zgadywania.
Po co jest zawór bezpieczeństwa w sprężarce?
Zawór bezpieczeństwa jest ostatnim zabezpieczeniem przed nadmiernym ciśnieniem w zbiorniku. Ma otworzyć się wtedy, gdy układ nie zatrzyma wzrostu ciśnienia normalną drogą. Nie służy do codziennej regulacji pracy kompresora.
Ciśnieniem załączenia i odcięcia sprężarki steruje presostat. Ciśnienie robocze na wyjściu może być dodatkowo ustawiane regulatorem. Zawór bezpieczeństwa ma inną funkcję: chronić zbiornik, przewody i użytkownika, gdy ciśnienie przekroczy bezpieczny poziom.
Jeżeli zawór bezpieczeństwa realnie się otwiera, nie traktuje się tego jak zwykłego hałasu. To sygnał, że trzeba sprawdzić, dlaczego ciśnienie doszło do takiego poziomu albo dlaczego sam zawór nie trzyma szczelności.
Kiedy krótkie upuszczenie powietrza jest normalne?
W wielu sprężarkach po wyłączeniu silnika słychać krótkie „psyknięcie”. Często odpowiada za to odprężnik presostatu. Jego zadaniem jest spuszczenie powietrza z krótkiego odcinka między pompą a zaworem zwrotnym, żeby przy następnym starcie silnik nie ruszał pod obciążeniem ciśnienia.
To nie jest to samo co otwarcie zaworu bezpieczeństwa. Normalny syk odprężnika trwa krótko i ustaje. Jeśli powietrze ucieka stale, a ciśnienie w zbiorniku spada, problem może leżeć w zaworze zwrotnym, nieszczelności albo samym odprężniku.
Co oznacza ciągłe syczenie?
Przy ciągłym syczeniu najważniejsze jest miejsce wycieku. Jeżeli syczy okolica presostatu po zatrzymaniu kompresora, często podejrzany jest zawór zwrotny. Powietrze ze zbiornika cofa się wtedy w stronę głowicy lub odprężnika, zamiast zostać w zbiorniku.
Ten objaw łączy się z szerszą diagnostyką zaworów i nieprawidłowego przepływu. Podobny kierunek myślenia pojawia się przy problemach typu cofanie powietrza w kompresorze, gdzie źródłem nie jest sam hałas, tylko to, że powietrze idzie nie tam, gdzie powinno.
Jeżeli syczy sam zawór bezpieczeństwa na zbiorniku, a manometr pokazuje normalne ciśnienie pracy, możliwe jest zabrudzenie, zużycie albo nieszczelność zaworu. Jeśli natomiast zawór otwiera się przy rosnącym ciśnieniu, trzeba sprawdzić moment odcięcia sprężarki. Gdy presostat nie zatrzyma silnika na czas, zawór bezpieczeństwa może działać poprawnie, bo przejmuje rolę ostatniego zabezpieczenia.
Kiedy nie wolno regulować zaworu samodzielnie?
Nie wolno zaślepiać zaworu bezpieczeństwa, dociskać jego sprężyny ani montować zaworu o wyższym ciśnieniu tylko po to, żeby przestał syczeć. Nie wolno też rozbierać elementów układu, gdy zbiornik jest pod ciśnieniem.
Jeżeli sprężarka przekracza normalny zakres pracy, nie odcina ciśnienia albo zawór bezpieczeństwa wybija, pracę trzeba przerwać. To nie jest moment na „jeszcze jeden test”. Najpierw trzeba ustalić, czy problem leży w presostacie, zaworze zwrotnym, manometrze, nieszczelnym zaworze bezpieczeństwa czy w błędnym ustawieniu układu.
Najprostsza zasada jest taka: krótki syk odprężnika po wyłączeniu może być normalny, ale ciągłe upuszczanie powietrza albo otwieranie zaworu bezpieczeństwa podczas nabijania nie jest normalną pracą kompresora.
