Roboczogodziny oblicza się jako liczbę osób pomnożoną przez czas ich pracy. Jeśli 4 osoby pracują przy zleceniu po 6 godzin, zużywasz 24 roboczogodziny. To nie znaczy, że zlecenie trwa 24 godziny kalendarzowe. To znaczy tylko tyle, że łączny nakład pracy ludzi wyniósł 24 godziny.
W produkcji warto od razu oddzielić cztery rzeczy: roboczogodziny, maszynogodziny, czas realizacji i koszt pracy. Roboczogodziny mówią o czasie ludzi. Maszynogodziny mówią o czasie maszyny. Czas realizacji mówi, ile zlecenie trwa w kalendarzu. Koszt pojawia się dopiero wtedy, gdy roboczogodziny pomnożysz przez stawkę kosztową.
Prosty wzór na roboczogodziny
Podstawowy wzór jest prosty:
Jeśli 3 osoby pracują po 5 godzin, wynik wynosi 15 roboczogodzin.
Skrót rbh oznacza roboczogodzinę. Jedna osoba pracująca przez jedną godzinę daje 1 rbh. Dwie osoby pracujące przez jedną godzinę dają 2 rbh. Jedna osoba pracująca przez dwie godziny też daje 2 rbh. Wynik jest taki sam, ale organizacyjnie to zupełnie inna sytuacja.
Jeżeli ludzie pracują różny czas, nie podstawiasz jednej wspólnej liczby godzin. Sumujesz czas każdej osoby osobno:
Przykład: dwie osoby pracują po 6 godzin, a trzecia pomaga tylko przez 3 godziny. Wtedy zlecenie zużywa 15 rbh.
Roboczogodzina, maszynogodzina i czas realizacji – różnice
| Pojęcie | Co oznacza? | Prosty przykład |
|---|---|---|
| Roboczogodzina | jedna godzina pracy jednej osoby | 2 pracowników po 4 godziny = 8 rbh |
| Maszynogodzina | jedna godzina pracy maszyny | centrum CNC pracuje 5 godzin = 5 maszynogodzin |
| Czas realizacji | czas od rozpoczęcia do zakończenia zlecenia | zlecenie trwa 2 dni, choć realna praca ludzi wynosi 12 rbh |
| Koszt roboczogodziny | stawka kosztowa przypisana do jednej rbh | 20 rbh × 80 zł/rbh = 1600 zł kosztu pracy |
| Norma roboczogodzin | planowany nakład pracy na operację albo wyrób | 0,25 rbh/szt. przy 100 sztukach = 25 rbh |
Ta różnica jest ważna szczególnie przy stanowiskach z maszyną. Operator może ustawiać detal, kontrolować wymiar albo przezbrajać stanowisko, a maszyna w tym czasie może nie produkować. Może być też odwrotnie: maszyna pracuje, ale operator obsługuje równolegle inne zadanie. Dlatego przy analizie maszyn w produkcji nie warto mieszać czasu człowieka z czasem urządzenia.
Przykład produkcyjny z przezbrojeniem
Załóżmy, że operacja składa się z przezbrojenia i produkcji serii. Przezbrojenie wykonują 2 osoby przez 0,5 godziny. To daje 1 roboczogodzinę.
Potem serię obsługuje 1 operator przez 4 godziny. To daje kolejne 4 rbh.
Cała operacja zużywa więc 5 roboczogodzin pracy ludzi.
Maszyna może być zajęta przez 4,5 godziny, bo tyle trwa przezbrojenie i produkcja. Roboczogodziny wynoszą jednak 5, bo w przezbrojeniu brały udział dwie osoby. I właśnie po to rozdziela się te pojęcia: żeby nie udawać, że czas stanowiska i czas ludzi zawsze są tym samym.
Gdzie roboczogodziny przydają się w planowaniu produkcji?
Roboczogodziny pomagają sprawdzić, ile pracy ludzi trzeba zaplanować na zlecenie, zmianę, wydział albo serię. Jeśli norma mówi, że wyrób wymaga 0,2 rbh na sztukę, to 500 sztuk wymaga 100 rbh pracy.
To od razu pokazuje, czy dana obsada ma szansę wykonać plan. Jeżeli na zmianie dostępnych jest 5 osób po 8 godzin, masz 40 rbh dostępnego czasu pracy.
Na tej podstawie można porównać normę z wykonaniem. Jeżeli zespół wykonał 240 sztuk w 30 rbh, wydajność wyniosła 8 sztuk na roboczogodzinę.
Taki wynik nie mówi jeszcze, czy produkcja była tania. Pokazuje tylko relację między liczbą wykonanych sztuk a czasem pracy ludzi. Do oceny kosztu potrzebna jest jeszcze stawka kosztowa jednej roboczogodziny.
Koszt pracy to kolejny krok, nie definicja roboczogodziny
Roboczogodzina jest jednostką czasu pracy. Koszt pojawia się dopiero po przemnożeniu roboczogodzin przez stawkę kosztową. Jeśli zlecenie zużyło 20 rbh, a przyjęta stawka wynosi 80 zł/rbh, koszt pracy wynosi 1600 zł.
Precyzyjne liczenie roboczogodzin jest potrzebne właśnie po to, żeby nie zgadywać kosztu pracy. Bez tego łatwo zaniżyć wycenę produktu, pomylić koszt ludzi z czasem maszyny albo nie zauważyć, że część marży znika przez źle oszacowane przezbrojenia, poprawki i prace pomocnicze.
